Hội chợ quốc tế đồ gỗ và mỹ nghệ xuất khẩu VN (diễn ra đầu tháng 3 vừa qua) được đánh giá thành công khi số lượng doanh nghiệp (DN) tham gia và số gian hàng trưng bày đều tăng hơn 40% so với năm ngoái.

Đó là chưa kể nhiều hợp đồng đã được ký kết ngay trong thời gian diễn ra hội chợ. Tuy nhiên, thành công đó cũng chưa phản ảnh hết thực lực thị trường nội thất VN, khi mà thị trường nội địa đang bị lấn át bởi hàng Trung Quốc, Thái Lan...

Bụt nhà không thiêng!

Tại các cửa hàng nội thất lớn ở Ngô Gia Tự (Q.10); Nguyễn Văn Trỗi (Q.Phú Nhuận) hay các trung tâm nội thất lớn như Phố Xinh, Land Bond, Lee Furniture, SB Furniture, người mua dễ bị choáng bởi mẫu mã vô cùng đa dạng từ bàn ghế, kệ, giường tủ kính... Tuy nhiên, 70% sản phẩm là hàng nhập khẩu, trong đó phần lớn là hàng TQ. Các nhà phân phối hàng nhập cho biết, họ chọn hàng ngoại vì nhiều mẫu mã đẹp, lại thay đổi mẫu liên tục, chất lượng tốt, kỹ thuật sắc sảo, giá lại khá mềm.

Các chủ cửa hàng trên đường Ngô Gia Tự cũng cho rằng, không thể phủ nhận sự nhạy bén của các DN TQ khi họ liên tục thay đổi mẫu mã. Ngoài ra, DN nước ngoài còn có khả năng đáp ứng đơn hàng lớn chỉ trong thời gian ngắn, trong khi đó, cùng kiểu dáng nhưng nếu đặt DN trong nước, thì phải mất từ ba - bốn tuần. Ngoài ra, hàng nội thất TQ còn chiếm lĩnh thị trường bằng cung cách phục vụ, bán hàng. Anh Phát - "trùm" buôn hàng nội thất TQ cho biết, tại các tỉnh thành gần Quảng Châu, như Thuận Đức, Phật Sơn, Lộc Sơn, Trung Sơn, là các trung tâm buôn bán và sản xuất hàng nội thất lớn, chỉ cần khách hàng đến Quảng Châu, là có hẳn đội ngũ "tiếp thị” đưa đón nhiệt tình.

Cách kinh doanh của DN nước bạn cũng rất chuyên nghiệp. Họ chia thị hiếu của từng thị trường để giới thiệu sản phẩm, không làm phí thời gian của người đi mua. Họ còn tư vấn về màu sắc, chất liệu sao cho hợp phong thủy. Chị Thu Thủy, nhà ở Phú Mỹ Hưng cho biết, chị sang Quảng Châu xem hàng, đúng là thượng vàng hạ cám. Khi thỏa thuận về giá cả, màu sắc, kiểu dáng, chỉ cần đưa kích thước từng phòng và đặt cọc, một tháng sau, họ có công ty đại diện ở VN giao hàng. Với 23.000 USD người ta bao thầu trọn gói nội thất cho căn nhà gồm sáu phòng ngủ, phòng khách, phòng ăn...

"Đấu" không lại hàng ngoại

Ông Đặng Quốc Hùng - Phó chủ tịch Hội Mỹ nghệ và chế biến gỗ TP.HCM phát biểu, đó là quy luật "nước chảy vào chỗ trũng" của thị trường . Một thực trạng là các DN VN, nhất là DN sản xuất đồ gỗ nội thất, không chỉ xuất khẩu sang các thị trường lớn như Mỹ, Nhật, EU, mà còn xuất khá nhiều sang TQ. Mỗi năm, VN xuất sang thị trường TQ hàng trăm triệu USD đồ gỗ. Tuy nhiên, phần nhiều hàng nội thất của VN bán sang Trung Quốc là hàng cao cấp, dành cho người có thu nhập cao, được làm từ nguyên liệu gỗ cứng, gỗ có giá trị cao như gỗ giáng hương, kết hợp với chạm trổ tinh xảo.

Ngược lại, các DN TQ bán đồ gỗ nhiều sang VN, chủ yếu ở phân khúc dành cho người có thu nhập trung bình và thấp, với sản phẩm làm từ nguyên liệu gỗ MDF và gỗ tạp có giá rẻ. Thật ra, các nguyên liệu gỗ nhân tạo ở VN cũng khá nhiều, nhưng nhiều DN thừa nhận là không chạy kịp mẫu mã, lẫn tay nghề, chưa kể chuyện cạnh tranh về giá cả. Bên cạnh đó, nhập hàng nội thất có lợi nhuận nhiều và quay vòng vốn nhanh hơn là tổ chức xưởng sản xuất hoặc chờ đợi hàng của các công ty trong nước. Với đối tượng cao cấp hơn thì hàng nội thất VN lại càng không có "cửa", bởi nhiều tập đoàn nội thất lớn của châu Âu, châu Á như Bellavita, YKK AP Inc... cũng đã nhảy vào thị trường này.

Kiến trúc sư Quốc Bình (Công ty Q.BI) cho rằng, chi phí nội thất chiếm hơn 50% giá trị căn nhà, nên các kiến trúc sư luôn tìm những sản phẩm mang lại giá trị cao với những căn hộ cao cấp, chủ nhà thường được kiến trúc sư tư vấn sử dụng nội thất ngoại nhập, vì hàng nội không đáp ứng được yêu cầu. Nếu có, thì giá lại quá cao. Ngay cả hàng mỹ nghệ là thế mạnh của VN, nhưng khi khách có nhu cầu, phải đặt hàng từ nguồn hàng xuất khẩu. Mới đây, khi kính của VN vừa tạo lại được uy tín trên thị trường nội địa thì các nhà sản xuất lại chịu áp lực về thuế nhập khẩu, làm giá thành sản phẩm tăng cao, gần như không thể cạnh tranh với kính nội thất của TQ.

Thật ra, vẫn có có một vài nhà sản xuất có chiến lược cho thị trường nội địa như Nhà Xinh, Rossano, Chi Lai, nhưng hầu hết lại theo hướng khai thác đối tượng khách hàng hạn hẹp. Chẳng hạn, Nhà Xinh dù thế mạnh là các mặt hàng gỗ tự nhiên và chế biến, nhưng mẫu mã lại cổ điển, chỉ thích hợp cho đối tượng có thu nhập cao. Tương tự, nhãn hiệu Rossano, chọn cho mình thế mạnh riêng là hàng bọc nệm cao cấp, phù hợp với nhà trang bị máy lạnh, không dành cho đại đa số người tiêu dùng.

Ông Trần Việt Tiến - GĐ Công ty mỹ thuật Gia Long, chuyên sản xuất thủ công mỹ nghệ thừa nhận, việc sử dụng sản phẩm thủ công mỹ nghệ để trang trí nhà đã tăng mạnh trong thời gian gần đây, nhưng người tiêu dùng muốn mua, thì chẳng biết tìm đâu. Mở rộng phân khúc, đồng thời tạo ra nhiều sản phẩm phù hợp với người tiêu dùng hơn, các nhà sản xuất hàng nội thất mới hy vọng kéo lại được thị trường cho mình.

Đức Phong - PNO